Cyflwyniad

 

Deben
Diben yr ymgynghoriad hwn yw cael cipolwg ar werthoedd, safbwyntiau, profiadau a syniadau i lywio datblygiad Strategaeth Iechyd Fyd-eang / Ryngwladol (y Strategaeth) ar gyfer Iechyd Cyhoeddus Cymru. 

Byddai’r strategaeth yn cydymffurfio â Chynllun Strategol Iechyd Cyhoeddus Cymru (Iechyd Cyhoeddus Cymru, 2016), yn ategu ato ac yn datblygu arno ac yn dilyn yr egwyddorion a nodir yn y Siarter Partneriaethau Iechyd Rhyngwladol yng Nghymru (Iechyd Cyhoeddus Cymru, 2014), Iechyd yng Nghymru a thu hwnt i’w Ffiniau (Llywodraeth Cymru, 2012) a Health is Global (Llywodraeth EM, 2008).
 

Ar gyfer pwy mae’r ymgynghoriad hwn?

-Pob gweithiwr iechyd a pherthynol i iechyd proffesiynol sydd yn gweithio gyda rhagolwg byd-eang i wella iechyd a lles a lleihau anghydraddoldebau ar draws Cymru

-Pob gweithiwr proffesiynol i Iechyd Cyhoeddus Cymru

-Partneriaid strategol Iechyd Cyhoeddus Cymru a rhanddeiliaid iechyd a datblygu rhyngwladol a byd-eang

Cyfeirnod y cynllun gwaith:


Cynllun Strategol Iechyd Cyhoeddus Cymru 2016-2019 – Amcan strategol 6c

Pam mae Iechyd Byd-eang a Rhyngwladol yn berthnasol i Iechyd y Cyhoedd yng Nghymru?
 
Mae Iechyd Byd-eang1, Rhyngwladol2 ac Iechyd y Cyhoedd3 yn synergyddol am fod ganddynt i gyd (Koplan J. 2009):

-Ffocws ataliol yn seiliedig ar y boblogaeth;
-Ffocws ar boblogaethau tlotach, agored i niwed a phoblogaethau a danwasanaethir;
-Dulliau amlddisgyblaethol a rhyngddisgyblaethol;
-Pwyslais ar iechyd fel rhywbeth sydd yn dda i’r cyhoedd a phwysigrwydd systemau a strwythurau; a
-Chyfranogiad sawl rhanddeiliad.

Trwy weithio’n rhyngwladol a chyda safbwynt byd-eang, mae’r proffesiwn iechyd a phroffesiynau cysylltiedig yn cynyddu eu gwybodaeth, eu sgiliau a’u galluoedd; yn dysgu wrth rannu a datblygu arferion da a pholisïau; yn gwella ymchwil ac arloesi; yn creu incwm ychwanegol; ac yn cynyddu amlygrwydd Cymru a’r GIG a’r effaith ar y DU a’r agenda iechyd fyd-eang.

Mae Cymru hefyd yn rhan o strategaeth, datblygiad ac ymateb iechyd byd-eang y DU. Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cysylltu ac yn cydweithredu â chyfranogwyr allweddol ar lefel y DU ac ar draws y gwledydd datganoledig eraill yn cynnwys yr Adran Datblygu Rhyngwladol, yr Adran Iechyd, Public Health England, Cyfadran Iechyd y Cyhoedd, Pwyllgor Iechyd Byd-eang yr Alban, NHS Health Scotland, ac ati.

Gall “gwaith rhyngwladol” fod ar sawl ffurf yn cynnwys, er enghraifft, defnyddio tystiolaeth ryngwladol i lywio polisi ac ymarfer; rhoi cymorth proffesiynol i ddatblygu systemau iechyd neu ddarparu cymorth dyngarol ac ymateb i argyfyngau byd-eang. 

Pam mae angen strategaeth ar Iechyd Cyhoeddus Cymru?
 
Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn chwarae rôl yn cyfrannu at iechyd byd-eang a chymryd rhan mewn gweithgaredd rhyngwladol, fel ymchwil, cydweithrediadau a rhwydweithiau. Mae angen atgyfnerthu hyn a bydd ein cyfeiriad a’n nodau i’r dyfodol yn cael eu cyflwyno mewn ffordd glir a chydgysylltiedig trwy ddatblygu strategaeth iechyd fyd-eang / ryngwladol.

Byddai’r strategaeth yn cefnogi systemau aml-asiantaeth traws-sector yn ogystal â chydlyniant a chydweithredu o fewn a thu hwnt i Iechyd Cyhoeddus Cymru. 

Byddai’n cysylltu â deddfwriaeth allweddol a dogfennau strategol fel Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015 (Llywodraeth Cymru, 2015) ac Ymchwil Iechyd Cyhoeddus Cymru (Iechyd Cyhoeddus Cymru, 2015a), a Strategaethau Crynhoi Gwybodaeth (Iechyd Cyhoeddus Cymru, 2015b [drafft, heb ei gyhoeddi]). Bydd hefyd yn ystyried Agenda 2030 ar gyfer Datblygu Cynaliadwy (Cenhedloedd Unedig, 2015) a Fframwaith a Stratgaeth Polisi Ewropeaidd ‘Iechyd 2020’ (Sefydliad Iechyd y Byd, 2013). 

Yn ei Gynllun Strategol 2016-2019, mae Iechyd Cyhoeddus Cymru (2016) yn cydnabod pwysigrwydd gwaith rhyngwladol i wella iechyd a lles poblogaeth Cymru ac yn mynd i’r afael â phenderfynyddion ehangach (cymdeithasol, economaidd ac amgylcheddol) iechyd i leihau anghydraddoldebau iechyd. Felly, nod Iechyd Cyhoeddus Cymru yw creu strategaeth sy’n cwmpasu nid yn unig yr hyn y mae’r sefydliad eisiau ei gyflawni’n rhyngwladol, ond y ffordd y mae’n cyflawni newid gwirioneddol yng Nghymru a thu hwnt i’w ffiniau.

Sut caiff y Strategaeth ei datblygu?
 
Caiff datblygu’r strategaeth ei arwain gan reolwr prosiect neilltuol sydd yn ymgysylltu ac yn ymgynghori ag ystod eang o randdeiliaid mewnol ac allanol trwy gyfarfodydd un i un, trafodaethau grŵp ac ymgynghori ar-lein (yr holiadur hwn). Y nod yw cyfleu rhychwant y profiadau, y safbwyntiau a’r syniadau ar gyfer ein datblygiad a’n fframwaith iechyd byd-eang / rhyngwladol i’r dyfodol.
 
Bydd dysgu o strategaethau llwyddiannus eraill a datblygu ymgysylltu a gwaith rhyngwladol blaenorol ar draws y sefydliad a thu hwnt yn helpu i sicrhau bod y strategaeth wedi ei sefydlu mewn cyd-destun polisi, ymchwil a deddfwriaethol ymarferol.

Bydd y strategaeth yn dod â’r holl fewnbwn ynghyd a bydd drafft yn cael ei greu i gael ei ystyried gan y rhanddeiliaid allweddol a bwrdd Iechyd Cyhoeddus Cymru, cyn i’r fersiwn terfynol gael ei gyhoeddi yn y gwanwyn 2017.

Cyfeiriadau

 1.    Llywodraeth EM (2008) Health is Global: A UK Government Strategy, 2008–13. Crown (Defnyddiwyd ar-lein 07/09/16)
2.    Koplan J. et al (2009) Towards a common definition of global health Lancet 2009; 373: 1993-95 (Defnyddiwyd ar-lein 07/09/16)
3.    Iechyd Cyhoeddus Cymru (2014) Siarter ar gyfer Partneriaethau Iechyd Rhyngwladol yng Nghymru. (Defnyddiwyd ar-lein 07/09/16)
4.    Iechyd Cyhoeddus Cymru (2015a) Strategaeth Ymchwil. (Defnyddiwyd ar-lein 07/09/16)
5.    Iechyd Cyhoeddus Cymru (2015b) Strategaeth ar gyfer Crynhoi Gwybodaeth [Cyflwynwyd drafft heb ei gyhoeddi ar gyfer ymgynghoriad yn Ionawr 2016]. (Defnyddiwyd ar-lein 07/09/16)
6.    Iechyd Cyhoeddus Cymru (2016) Cymru Hapusach, Iachach a Thecach: Strategaeth 2015-18 (Defnyddiwyd ar-lein 07/09/16)
7.    Cenhedloedd Unedig (2015) Transforming our World: The 2030 Agenda for Sustainable Development (Nodau Datblygu Cynaliadwy) (Defnyddiwyd ar-lein 07/09/16)
8.    Llywodraeth Cymru (2012) Iechyd yng Nghymru a thu hwnt i’w ffiniau (Defnyddiwyd ar-lein 07/09/16)

1. Mae “Iechyd byd-eang yn cyfeirio at fateron iechyd lle mae’r penderfynyddion yn osgoi, yn tanseilio neu’n anwybyddu ffiniau tiriogaethol gwledydd, ac felly y tu hwnt i allu gwledydd unigol i fynd i’r afael â nhw trwy sefydliadau cartref. Mae iechyd byd-eang yn canolbwyntio ar bobl ar draws y blaned gyfan yn hytrach na phryderon gwledydd penodol. Mae iechyd byd-eang yn cydnabod bod iechyd yn cael ei bennu gan broblemau, materion a phryderon sydd y tu hwnt i ffiniau gwledydd.”  (Llywodraeth EM, 2008)

2. Mae “Iechyd rhyngwladol yn ymwneud ag arferion, polisïau a systemau iechyd mewn gwledydd ar wahân i’ch gwlad eich hun ac mae’n pwysleisio’n fwy y gwahaniaethau rhwng gwledydd na’r hyn sydd ganddynt yn gyffredin.” (Llywodraeth EM 2008)

3. Iechyd y Cyhoedd yw “gwyddor a chelfyddyd atal clefydau, ymestyn bywyd a hybu iechyd trwy ymdrechion cymunedol wedi eu trefnu a dewisiadau gwybodus cymdeithas, sefydliadau, cymunedau ac unigolion”. Mae tegwch iechyd mewn gwlad fel arfer yn nod sylweddol. (Koplan J. 2009 dyfynwyd Winslow, C. 1920)
 
14% of survey complete.

T